Konferencja zorganizowana została przez europejskie stowarzyszenie LGD – ELARD przy wsparciu estońskiej sieci LGD, estońskiego Ministerstwa ds. Wsi, Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Estonii, estońskiego Ruchu na rzecz Wsi i miasta Tartu.

Udział w konferencji wzięło około 130 osób. Ze strony polskich LGD udział w konferencji wzięli: Prezes Polskiej Sieci LGD – Janusz Bartczak (LGD „Partnerstwo Drawy z Liderem Wałeckim”), Maciej Biernacki i Marcin Świerczyński (Zielony Wierzchołek Śląska), Marcin Dembowski (Zalew Zegrzyński), Monika Kwaczała (Korona Północnego Krakowa) i Krzysztof Kwatera (Dolina Raby). Ponadto z polskiej strony
w konferencji uczestniczyli Łukasz Tomczak z MRiRW i Elżbieta Strzelecka z Politechniki Łódzkiej.

Przedstawiciele polskich LGD przed konferencją wzięli udział w wizycie studialnej na terenie Łotwy,
zorganizowanej przez LGD Pierigas Partneriba. W miejscowości Ikskile przedstawiono przykłady projektów wspartych z Programu LEADER, których beneficjentami byli:

  • Ekologiczna szkoła i przedszkole prowadzone przez rodziców.
  • Producent soku z brzozy, wina i wina musującego.

Szkoła i przedszkole w Ikskile założona została przez pięcioro rodziców. Uczęszcza do niej 70 dzieci.
W szkole serwowane jest jedzenie ekologiczne, głównie wegetariańskie. Rodzice pracują minimum jeden tydzień w roku na rzecz szkoły, a jeśli więcej, to zalicza się im to do czesnego. Szkoła korzysta ze wsparcia publicznego, na zasadach podobnych do innych szkół na Łotwie. Nacisk w szkole jest położony na zdobycie umiejętności przez uczniów. Z programu LEADER utworzona została sala spotkań dla mieszkańców (adaptacja pomieszczenia, zakup wyposażenia, w tym zakup instrumentów muzycznych) i zrealizowano kilka projektów miękkich. Raz w miesiącu mieszkańcy uczestniczą w imprezie polegającej na sprzedaży posiłków jak w restauracji.

Producent soku z brzozy, wina i wina musującego otrzymał dotację z Programu LEADER na zakup urządzeń do produkcji wina musującego. Piwnica, gdzie znajdują się beczki z winem i wyposażenie wykonane zostało z elementów bunkra wojskowego. Przedsiębiorca sprzedaje swoje wyroby do Azji
i Europy Zachodniej. Produkcja soku z brzozy jest popularna na Łotwie. Każdy Łotysz może zebrać sok z jednej brzozy w państwowym lesie. Informacja o działalności łotewskiego przedsiębiorcy zaprezentowana została w polskiej telewizji.

Zasadnicza część konferencji odbyła się z salach Państwowego Muzeum Estonii. Obiekt otwarty został w październiku tego roku. Duży obiekt zbudowany został na obszarze dawnej bazy wojskowej
i  inspiracją dla architekta był pas startowy. Budynek jest długi z rosnącym w górę dachem – od 3 m w części tylnej do 15 m wysokości przy wejściu głównym. Koszt realizacji to 74 mln Euro.  W ciągu 1,5 miesiąca zwiedziło Muzeum 50 tys. osób.

Konferencję rozpoczęło odśpiewanie pieśni przez młodą artystkę. Była to ciekawa forma oprawy konferencji. Także przed rozpoczęciem drugiego dnia wystąpili artyści z repertuarem muzyki folkowej.

Konferencja rozpoczęła się od kilku wystąpień organizatorów i zaproszonych gości. Głos zabierali:

  1. Liilian Sage z estońskiego Ruchu na rzecz Wsi, która prowadziła tę i inne części plenarne z ramienia organizatorów,
  2. Pedro Brosei, Wiceprzewodniczący stowarzyszenia ELARD – powitał uczestników konferencji,
  3. Jean Michel Courades, były pracownik DG AGRI – przedstawił historię podejścia LEADER,
  4. Mihail Dumitru, Zastępca Dyrektora DG AGRI
  5. Urmas Kruuse, Minister ds. Wsi Estonii,
  6. Hartmut Brendt, przedstawiciel niemieckiej sieci LGD,
  7. John Grieve, przedstawiciel Contact Point Europejskiej Sieci na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,
  8. Roman Haken, członek Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.

W dalszej części konferencji jej uczestnicy pracowali w pięciu grupach:

  1. Jak poprawić wdrożenie RLKS i wielofunduszowości?
  2. Jak rozwinąć przejrzystą i holistyczną koordynację podmiotów podejścia LEADER i instytucji wdrażających na szczeblu krajowym?
  3. Jak zapewnić innowacyjne i elastyczne wdrożenie Lokalnych Strategii Rozwoju?
  4. Jak uprościć i zharmonizować współpracę międzynarodową i międzyregionalną w ramach Unii Europejskiej i z Krajami Trzecimi?
  5. Jak odnowić podejście LEADER po 25 latach stosowania po roku 2020?

We wszystkich grupach w pierwszym dniu pracowano nad wizją w roku 2027 i wskazywano na najważniejsze utrudnienia w osiągnięciu tych wizji. Wyniki pracy grup z pierwszego dnia zaprezentowano na początku drugiego dnia. W drugim dniu w grupach zaproponowano rozwiązania mające na celu pokonanie utrudnień i osiągniecie wizji. Wyniki prac grup w drugim dniu przedstawiono na sesji końcowej, podczas której podsumowano całość konferencji i wskazano dalsze kroki. Jednym
z nich ma być przygotowanie do końca roku, w oparciu o wyniki konferencji, deklaracji nt. podejścia LEADER po 2020 roku.

Po pierwszym dniu, dla uczestników konferencji zorganizowano kolację w restauracji na obszarze odresturowanych obiektów dworskich w Mooste (45 km od Tartu). Obok restauracji, w obiektach
w Mooste funkcjonują różne przedsiębiorstwa wynajmujące pomieszczenia na prowadzenie swojej działalności takie jak stolarnia (wykonująca m.in. profesjonalne łuki), firma produkująca wyroby
z wełny, firma ceramiczna, sklep z używanymi rzeczami. Corocznie organizowany jest w Mooste festiwal muzyczny.

Główne uwagi i wnioski uczestników polskiej delegacji:

  1. Najczęściej wskazywanym problemem (bolączką) jest zbyt dużo biurokracji. Także problemem jest brak zrozumienia dla idei podejścia LEADER na poziomie lokalnym – program traktowany jest tylko jak instrument finansowy.
  2. Pomimo wskazywania trudności w realizacji programu, wielokrotnie podkreślany był entuzjazm i realny wpływ podejścia LEADER na zmiany na poziomie lokalnym.
  3. Jedną ze spraw oczekiwanych najbardziej, obok uproszczenia programu, jest lepsze funkcjonowanie mechanizmu RLKS.
  4. Pewnym rozczarowaniem jest brak podjęcia deklaracji końcowej podczas konferencji i brak wizyt studialnych do miejsc, gdzie zrealizowano projekty z Programy Leader (w Mooste wykonano tylko krótki odcinek wewnętrznej drogi). Także to, że podczas prac warsztatowych nie uwzględniano wyników prac innych zespołów np. grup roboczych powołanych w ramach Europejskiej Sieci na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (ENRD).
  5. W żywności Estończyków występuje dużo ryb, szczególnie popularne są śledzie.
  6. Na Łotwie na 35 LGD tylko jeden mężczyzna jest menedżerem.